lodzkie.pl

Przez blisko czterysta lat obserwował rozwój Rzgowa, od niewielkiego miasteczka należącego do Kapituły Krakowskiej po tętniącą życiem miejscowość znaną dziś w całej Polsce. Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika to jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych województwa łódzkiego. Zachwyca późnorenesansową architekturą, bogato zdobionymi sklepieniami i barokowym wyposażeniem, które niemal w całości przetrwało do naszych czasów.

Choć obecny kościół powstał w XVII wieku, dzieje parafii sięgają znacznie dalej. Utworzono ją 28 marca 1469 roku, zaledwie dwa lata po lokacji Rzgowa. Erygował ją arcybiskup gnieźnieński Jan Gruszczyński, a patronem nowej parafii został św. Stanisław Biskup i Męczennik, ten sam, którego wizerunek do dziś widnieje w herbie miasta. Pierwsza świątynia była drewniana. Wzniesiono ją około 1475 roku z fundacji Kapituły Krakowskiej, która przez stulecia była właścicielem Rzgowa i odegrała ogromną rolę w rozwoju miasta oraz jego najważniejszych zabytków.

Świątynia zbudowana na wieki
Obecny kościół wzniesiono w 1630 roku. Powstał z cegły na kamiennych fundamentach z wykorzystaniem kamienia polnego. Zastąpił wcześniejszą drewnianą świątynię, która nie była już w stanie pomieścić rozwijającej się parafii.

– Kościół zbudowano w 1630 roku z fundacji Kapituły Krakowskiej. To właśnie data wyryta na belce tęczowej we wnętrzu świątyni jest świadectwem jego powstania. Wraz z rozwojem Rzgowa drewniany kościół przestał wystarczać, dlatego zdecydowano o budowie nowej, murowanej świątyni – mówi ks. Krzysztof Florczak, proboszcz parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzgowie.

Budowla utrzymana jest w stylu późnego renesansu – jednego z najpiękniejszych okresów polskiej architektury sakralnej. Charakterystyczna bryła z wysoką wieżą i orientowanym prezbiterium od wieków dominuje nad rzgowskim rynkiem. Mury świątyni mają miejscami ponad półtora metra grubości. To właśnie dzięki nim kościół przez stulecia sprawiał wrażenie budowli obronnej i do dziś imponuje swoją monumentalnością.

Prawdziwe skarby kryją się jednak we wnętrzu. Nad nawą rozpościerają się bogato dekorowane sklepienia ze stiukami zaliczanymi do tzw. sklepień lubelsko-kaliskich. To charakterystyczne rozwiązanie architektoniczne spotykane jest w stosunkowo niewielu świątyniach w Polsce i należy do najcenniejszych elementów późnorenesansowej architektury sakralnej. Ściany zdobią marmoryzacje, a niemal każdy element wyposażenia przypomina o kunszcie dawnych rzemieślników.

Barokowe wnętrze pełne zabytków
Na szczególną uwagę zasługuje XVIII-wieczny ołtarz główny oraz pięć barokowych ołtarzy bocznych z przełomu XVII i XVIII wieku. Zachowała się również późnogotycka belka tęczowa z datą 1630 i grupą Ukrzyżowania, jeden z najstarszych elementów wyposażenia świątyni. W kościele można podziwiać także XVIII-wieczną ambonę, zabytkowe stalle sprowadzone z kolegiaty kaliskiej, historyczną chrzcielnicę oraz organy z 1885 roku, które do dziś towarzyszą liturgii i koncertom.

– Kościół jest piękny i jego największa wartość polega na tym, że przez blisko czterysta lat nie został przebudowany. Zachował swoją pierwotną bryłę z 1630 roku, a także oryginalne, barokowe wyposażenie, dzięki czemu możemy dziś oglądać go niemal takim, jakim widzieli go jego fundatorzy – podkreśla ks. Krzysztof Florczak.

Dzięki konserwacji odzyskuje dawny blask
Przez stulecia świątynia była wielokrotnie remontowana i konserwowana. Dzięki temu zachowała swój historyczny charakter, mimo że przetrwała wojny, upływ czasu i zmieniające się warunki atmosferyczne.

W tym roku parafia otrzymała z budżetu Województwa Łódzkiego 151 tys. zł dofinansowania z programu „Łódzkie dla zabytków”. Środki przeznaczono na prace konserwatorskie przy bocznym ołtarzu św. Anny i św. Antoniego. To ostatni z barokowych ołtarzy wymagający kompleksowej renowacji, dlatego zakończenie prac będzie ważnym etapem wieloletniego procesu przywracania świątyni jej dawnego blasku.

– Wszystkie barokowe ołtarze w naszym kościele zostały już odnowione. Ostatni z nich, ołtarz św. Anny i św. Antoniego, odnawiamy dzięki dotacji z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego oraz wsparciu gminy. To pozwala nam konsekwentnie ratować kolejne elementy tego wyjątkowego zabytku – mówi proboszcz.

Jak dodaje, choć świątynia jest dziś w bardzo dobrym stanie, przed parafią pozostają kolejne zadania. Konserwacji wymaga jeszcze pomieszczenie pod wieżą oraz balustrada chóru. Wyzwaniem są również grube, ponad półtorametrowe mury, które przez lata chłonęły wilgoć. To właśnie ona powoduje miejscowe odspajanie się odnowionych tynków elewacji i sprawia, że konserwatorzy muszą prowadzić prace z wyjątkową starannością.

– Kościół jest dziś w dobrym stanie i naprawdę zachwyca. Przed nami są jeszcze kolejne prace konserwatorskie, ale dzięki systematycznym remontom możemy zachować to niezwykłe dziedzictwo dla następnych pokoleń – podkreśla ks. Krzysztof Florczak.

Zabytek, który przetrwał wieki
Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika od blisko czterystu lat jest symbolem Rzgowa. Przetrwał wojny, pożary i zmieniające się czasy, zachowując swój wyjątkowy charakter. Dziś, dzięki trosce parafii i wsparciu z programu „Łódzkie dla zabytków”, kolejne pokolenia mogą podziwiać jeden z najpiękniejszych późnorenesansowych kościołów województwa łódzkiego. To miejsce, które najlepiej pokazuje, że Łódzkie naprawdę potrafi zachwycać.

Wystarczy zatrzymać się na chwilę na rzgowskim rynku i przekroczyć próg tej świątyni, by przekonać się, że historia wciąż żyje w jej murach. Renesansowa architektura, barokowe ołtarze i niemal niezmieniona od XVII wieku bryła sprawiają, że kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika jest jednym z tych miejsc, które warto odkryć podczas podróży po województwie łódzkim.

bg.
zdjęcia: Marcin Romanik