lodzkie.pl

Wchodzi się tu z ulicy Gdańskiej i już po chwili zapomina, że jest się w zurbanizowanym, hałaśliwym  centrum Łodzi. Wnętrze dawnej rezydencji Maurycego Poznańskiego, dziś siedziby Muzeum Sztuki ms¹, zatrzymuje czas, zatrzymuje przybywających gości, którzy mogą obcować z dziełami sztuki, ale też z fragmentami oryginalnych lub pieczołowicie zrekonstruowanych komnat.

Olbrzymie wrażenie sprawia zachowana w całości, reprezentacyjna klatka schodowa.

Ten pałac z końca XIX wieku, neorenesansowy, inspirowany wenecką Biblioteką św. Marka, zaprojektował Adolf Zeligson. Budynek powstał około 1896 roku dla Maurycego Poznańskiego, przedstawiciela słynnej łódzkiej rodziny przemysłowców żydowskiego pochodzenia.

Maurycy Poznański (1856–1931) był synem Izraela Kalmanowicza Poznańskiego, jednego z najbogatszych fabrykantów Łodzi. Rodzina Poznańskich należała do elity przemysłowej miasta, obok Geyerów, Scheiblerów i Herbstów tworzyła tzw. „łódzką arystokrację bawełny”. Maurycy, jeden z pięciu synów Izraela, nie tylko kontynuował działalność rodzinną w przemyśle włókienniczym, ale również inwestował w kulturę i architekturę.

Z zamiłowania był światowcem, estetą, podróżował, a jego pałac przy ul. Więckowskiego (z wejściem od ul. Gdańskiej 43) miał być symbolem prestiżu i dobrego smaku. W przeciwieństwie do tak monumentalnej, jak eklektycznej rezydencji ojca (dzisiejsze Muzeum Miasta Łodzi przy ul. Ogrodowej 15), pałac Maurycego jest harmonijny, subtelny, otwarty na światło i dekorację.

Po II wojnie światowej budynek stał się siedzibą Muzeum Sztuki w Łodzi, które jako jedne z pierwszych w świecie przyjęło pod swój dach sztukę nowoczesną, awangardową. W ten sposób rezydencja fabrykanta stała się domem dla dzieł Strzemińskiego, Kobro i dziesiątków współczesnych artystów, symbolicznie łącząc przemysłowe korzenie miasta ze sztuką.

Klatka schodowa z marmurowymi stopniami, kandelabrami, kutymi poręczami o drewnianym wykończeniu, wysmakowanym, przywodzącymi na myśl kaplicę sklepieniem, uznawana jest za jedno z najpiękniejszych wnętrz w Łodzi. Maciej Cholewiński z Muzeum Sztuki podkreśla, że zachowała się tu atmosfera epoki, w której pieniądze oznaczały przepych i licytację na okazywanie swojego bogactwa, a bywało, że i bezguścia. W przypadku klatki schodowej zachowano jednak umiar, elegancję, wytworność, szacunek dla prawdziwego piękna.

- Najbardziej spektakularnym elementem wizualnym są witraże, które zmieniają się wraz z porą dnia: rankami rzucają rozproszone światło, w słoneczne południe blask tańczący po marmurze, wieczorami zaś półmrok z kolorowymi akcentami. Tak światło „maluje” przestrzeń i wywołuje wciąż nowe nastroje - mówi Maciej Cholewiński z Działu Dokumentacji Naukowej Muzeum Sztuki w Łodzi.

Pałac Maurycego Poznańskiego ma również swoją filmową biografię. Budynek pojawił się w arcydziele Andrzeja Wajdy „Ziemia obiecana” (1974) i wstrząsających „Powidokach” (2016), ostatnim filmie reżysera, poświęconym Władysławowi Strzemińskiemu. Pałac „zagrał” też u Macieja Wojtyszki w spektaklu telewizyjnym zatytułowanym „Powidoki” z 2008 roku, a klatka schodowa w serialu „Daleko od szosy”.

Lokalne katalogi filmowe wymieniają ms¹ jako miejsce częstych planów zdjęciowych, pałac przyciąga reżyserów swoim światłem, ornamentyką i naturalną „filmową urodą”.

Dla miłośników architektury to perła łódzkiego neorenesansu, świetny przykład dobrze zachowanej rezydencji fabrykanckiej. Dla historyków sztuki i konserwatorów, obiekt o wysokiej wartości estetycznej i artystycznej. Dla filmowców i fotografów, gotowa scenografia, która scala historię, światło i emocję w jednym kadrze.

bg.
zdjęcia: Sebastian Sołtyszewski