lodzkie.pl

Łukasz Grzejszczak, historyk sztuki, bibliotekoznawca i muzealnik, napisał książkę o tym, co i jak jedzono w Łodzi 100, 150 lat temu, jak wygalały kuchnie i stoły zamożnych mieszkańców miasta. W najbliższy czwartek oficjalna premiera tej publikacji i spotkanie z autorem.

Książka „Obrus na stole. Kuchnie i jadalnie łódzkiej burżuazji i zamożnego mieszczaństwa XIX/XX wieku” to fragment historii naszego regionu opowiedziany od niecodziennej strony, czyli od kuchni. Łukasz Grzejszczak, doktor nauk humanistycznych, wykładowca Politechniki Łódzkiej oraz pracownik prowadzonej przez Urząd Marszałkowski Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej rekonstruuje w poszczególnych rozdziałach zamożne wnętrza burżuazyjnych i mieszczańskich siedzib końca XIX i pierwszych dekad XX wieku. Opisuje wygląd i wyposażenie dawnych kuchni i jadalń: mebli, porcelany, stołowych sreber, szkła - z ich znaczeniem, funkcjami, symboliką, rangą artystyczną. Przywołuje oprawę spotkań towarzyskich, m.in. uroczystych obiadów, popołudniowych herbatek, podwieczorków, wystawnych kolacji i rautów.

- To świat, do którego z nostalgią wszyscy wracamy i o którym chcemy wiedzieć jak najwięcej -  nie ma wątpliwości Łukasz Grzejszczak. - Starałem się odnaleźć w tym świecie urodę ówczesnej codzienności, której dzisiejszej cywilizacji trochę brakuje. Książka jest adresowana do wszystkich pokoleń. Osoby starsze mogą w niej odnaleźć coś z własnego dzieciństwa albo z opowieści rodziców. Pokolenie średnie sięga do tych czasów z zainteresowaniem historycznym, dla młodego pokolenia może to być inspiracja.

Pomysł na tę książkę autor nosił od dawna.

- Punktem wyjścia był referat, który niegdyś przygotowałem na konferencję naukową w Warszawie zatytułowany „Przy wspólnym stole”. Potem było kilka publikacji w prasie naukowej dotyczących zastaw stołowych lub firm, które działały w Łodzi. W końcu postanowiłem rozszerzyć temat o kontekst społeczny i całość wydać jako ciekawą pozycję popularno-naukową - wspomina Łukasz Grzejszczak.

Benedyktyńska praca przy zbieraniu materiałów, czyli informacji oraz zdjęć i rycin z archiwów i materiałów źródłowych, zaowocowała bogato ilustrowaną publikacją, która może stać źródłem inspiracji na przykład przed zbliżającymi się świętami.

- Założenie było takie, żeby książkę prawie w całości ilustrował materiał archiwalny. Większość zebranych tu fotografii ma swoją książkową premierę - mówi Łukasz Grzejszczak.

W książce znajdziemy także przepisy na potrawy, ale również informacje o menu zamożnych łodzian. Opowieść zaczyna się w latach 80. XIX wieku, kiedy Łódź wchodzi w okres wielkiej prosperity i formuje się życie towarzyskie nowej warstwy społecznej, czyli burżuazji.

- Oni wypracowują wówczas własną etykietę, która jest między innymi związana ze stołem - opowiada autor.

Jaki był ówczesny bogaty stół?

- Przede wszystkim zróżnicowany, bo czas, który opisuję to blisko pół wieku. W tym czasie zmienia się na przykład ilość zastawy stołowej, zarówno porcelanowej, szklanej, jak i sztućców i szeroko rozumianej galanterii. Pod koniec XIX wieku człowiek wytworny posługiwał się w ciągu dnia liczbą sztućców dochodzącą do 120 egzemplarzy. Każda potrawa miała bardzo wąską specjalizację sztućców. Później, zwłaszcza po roku 1929, gdy nastaje kryzys ekonomiczny, rezygnuje się z dużych, zasiadanych przyjęć, wielogodzinnych kolacji z dużą liczbą wspaniałych potraw. W menu pojawiają się drobne przekąski, jako formę rozrywki towarzyskiej wprowadza się brydż.  A do brydża podaje się jedno czy dwa dania i ewentualnie serwuje koktajle alkoholowe. Zmienia się obyczajowość i ja staram się to w książce jak najpełniej zaprezentować – opowiada Łukasz Grzejszczak.

Książkowa opowieść kończy się symboliczną datą – rokiem 1939. Wydawcami książki są Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi i Dom Wydawniczy Księży Młyn. Więcej o publikacji będzie można się dowiedzieć w czwartek, 11 grudnia w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej podczas oficjalnej premiery książki i spotkania z autorem.

Czwartek, 11 grudnia
Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Łodzi ul. Gdańska 100 – sala konferencyjna
Godz. 17.00
Wstęp wolny

aa/fot. mr