lodzkie.pl

Kolorowe wycinanki, misternie haftowane serwety, plecione ozdoby, kwiaty z bibuły i rękodzieło tworzone zgodnie z wielowiekową tradycją – to wszystko można było podziwiać podczas Jarmarku Województwa Łódzkiego w łódzkiej Manufakturze. Wśród licznych wystawców szczególne miejsce zajęli twórcy ludowi z różnych części regionu, którzy nie tylko prezentowali swoje wyroby, ale również dzielili się historiami, doświadczeniem i pasją przekazywaną z pokolenia na pokolenie.

Łowickie tradycje reprezentowała między innymi Jarosława Grochocka z niewielkiej miejscowości Lenartów. Jej stoisko przyciągało uwagę charakterystycznymi, wielobarwnymi wycinankami łowickimi, które od lat są jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiej sztuki ludowej.

– Przyjechałam z Lenartowa w powiecie łowickim, aby zaprezentować tradycyjną wycinankę łowicką, która podobnie jak strój łowicki zachwyca bogactwem kolorów. Tworzę ją według dawnych wzorów, przekazywanych z pokolenia na pokolenie w mojej rodzinie. Wycinanką zajmuję się od dzieciństwa, inspirując się pracami mojej babci, mamy i cioć. Podczas Jarmarku nie tylko pokazuję swoje prace, ale również przybliżam odwiedzającym technikę ich wykonywania, opowiadając o tradycji i historii tego wyjątkowego elementu kultury ludowej – mówiła twórczyni.

Jak podkreślała, jej przygoda z wycinanką rozpoczęła się już w dzieciństwie. Tradycję przejęła od kobiet ze swojej rodziny. – Mama moja wycinała, ciotki, babcia. Babcia wycinała wycinankę tak jak ja – wspominała. Pierwsze konkursowe prace wykonywała już jako nastolatka, a dziś, mając 78 lat, nadal aktywnie promuje łowickie wzornictwo i prowadzi pokazy dla młodszych pokoleń. Historia Jarosławy Grochockiej pokazuje, że twórczość ludowa w województwie łódzkim wciąż opiera się na międzypokoleniowym przekazie wiedzy i umiejętności, dzięki któremu dawne tradycje pozostają żywe do dziś.

Nieopodal swoje wyroby prezentował Mariusz Bogusławski, twórca pracowni Plecione.pl i ceniony plecionkarz z powiatu piotrkowskiego. Jego stoisko pełne było niezwykłych przedmiotów wykonanych z naturalnych materiałów – od kapeluszy i toreb po ozdoby, zabawki oraz biżuterię.

– Plecionkarstwo jest moją pasją od ponad pięćdziesięciu lat. Tworzę zarówno przedmioty użytkowe, takie jak torby czy kapelusze, jak i ozdoby, biżuterię oraz figurki zwierząt. Chętnie sięgam po różnorodne naturalne surowce, a szczególnie bliski jest mi dziś sznurek papierowy, który daje ogromne możliwości twórcze. Udział w Jarmarku Województwa Łódzkiego traktuję jako ważną formę promocji tradycyjnego polskiego plecionkarstwa i okazję do pokazania, że ta dziedzina rękodzieła to znacznie więcej niż tylko wyroby z wikliny – podkreślał.

Twórca wspominał, że pierwsze doświadczenia zdobywał jeszcze w latach 70., współpracując z Cepelią. Od tamtej pory nieustannie poszukuje nowych materiałów i technik, zachowując przy tym szacunek dla tradycyjnego rzemiosła. Wśród prezentowanych podczas jarmarku prac znalazły się również autorskie zabawki i ozdoby wykonywane z orzechów oraz innych naturalnych materiałów.

Istotnym punktem jarmarku była również obecność przedstawicieli Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Agnieszka Radomska z okolic Tomaszowa Mazowieckiego, prezes Oddziału Piotrkowskiego Stowarzyszenia, prezentowała hafty, koronki szydełkowe, pająki ludowe, kwiaty z bibuły i inne przykłady tradycyjnego rękodzieła.

– Podczas Jarmarku reprezentuję Stowarzyszenie Twórców Ludowych oraz prezentuję tradycyjne rękodzieło, między innymi haft, koronkę szydełkową, pająki i kwiaty z bibuły. Bardzo zależy nam na podtrzymywaniu autentycznej twórczości ludowej i zachowaniu jej charakterystycznych cech. Nie idziemy ślepo za współczesnymi trendami, lecz staramy się pielęgnować dawne wzory, techniki oraz regionalne tradycje. To właśnie autentyczność wyróżnia twórców ludowych. Dbamy również o zachowanie tradycyjnych strojów ludowych i ich detali. Takie wydarzenia są niezwykle ważne, ponieważ pozwalają pokazywać bogactwo kultury ludowej szerokiemu gronu odbiorców – zaznaczała.

Jak podkreślała, twórcy ludowi często bywają myleni z kołami gospodyń wiejskich. Tymczasem ich głównym celem jest zachowanie możliwie wiernych form dawnej sztuki ludowej oraz przekazywanie wiedzy o regionalnych tradycjach kolejnym pokoleniom.

Wśród wystawców nie mogło zabraknąć również Zofii Czubak z Łowicza, od ponad trzydziestu lat zajmującej się haftem łowickim płaskim i cieniowanym. Na jej stoisku można było zobaczyć serwetki, torebki, woreczki, chusty i elementy odzieży ozdobione charakterystycznymi motywami kwiatowymi.

– Od ponad trzydziestu lat zajmuję się haftem łowickim płaskim i cieniowanym, tworząc między innymi serwetki, torebki, woreczki, chusty i elementy odzieży. To pasja, która jest obecna w mojej rodzinie od pokoleń i stanowi ważną część naszego dziedzictwa. Cieszę się, że podczas Jarmarku mogę prezentować swoje prace i spotykać osoby zainteresowane folklorem. Takie wydarzenia są potrzebne, ponieważ pomagają promować kulturę łowicką i pokazywać, że tradycyjne rękodzieło wciąż żyje i znajduje swoich odbiorców – mówiła.

Twórczyni pochodzi z gminy Kocierzew, uznawanej za jeden z najważniejszych ośrodków haftu łowickiego. Jak sama podkreśla, zainteresowanie tradycyjnym rękodziełem nie słabnie, a odwiedzający coraz częściej poszukują wyrobów wykonywanych ręcznie, posiadających autentyczny regionalny charakter.

Wystawcy obecni na Jarmarku Województwa Łódzkiego są częścią znacznie większego środowiska twórców ludowych, które od lat pielęgnuje dziedzictwo kulturowe regionu. Województwo łódzkie należy do obszarów o wyjątkowo bogatych tradycjach rękodzielniczych. W różnych jego częściach działają hafciarki, wycinankarze, plecionkarze, rzeźbiarze, tkaczki, koronczarki oraz twórcy wykonujący kwiaty z bibuły czy tradycyjne ozdoby obrzędowe. To właśnie dzięki ich pracy dawne wzory i techniki nie odchodzą w zapomnienie.

Każdy region województwa wypracował własne, charakterystyczne formy twórczości. Najbardziej rozpoznawalne jest Łowickie, słynące z barwnych wycinanek, haftów, pająków ludowych oraz bogato zdobionych strojów ludowych, które stały się jednym z symboli polskiej kultury. Opoczyńskie od pokoleń zachwyca tradycjami tkackimi, charakterystycznym wzornictwem, muzyką i tańcem ludowym, które do dziś są ważnym elementem lokalnej tożsamości. W regionie rawskim nadal pielęgnowane są tradycje związane z wycinankarstwem, bibułkarstwem i rękodziełem obrzędowym, natomiast ziemia sieradzka znana jest z haftu, tkactwa oraz różnorodnych wyrobów dekoracyjnych inspirowanych dawnym wzornictwem ludowym.

W wielu miejscowościach regionu działają także rzeźbiarze tworzący w drewnie. Ich prace przedstawiają świętych, postacie historyczne, sceny z życia codziennego oraz motywy związane z lokalnymi tradycjami. To właśnie ta różnorodność sprawia, że kultura ludowa województwa łódzkiego pozostaje żywa i niezmiennie inspiruje kolejne pokolenia mieszkańców.

Działalność twórców ludowych ma dziś szczególne znaczenie. W świecie szybkich zmian i masowej produkcji przypomina o wartości pracy wykonywanej ręcznie, cierpliwości oraz szacunku dla tradycji. Dzięki takim wydarzeniom jak Jarmark Województwa Łódzkiego mieszkańcy i turyści mogą nie tylko podziwiać wyjątkowe rękodzieło, ale również poznać ludzi, którzy są strażnikami regionalnego dziedzictwa i każdego dnia dbają o to, by kultura ludowa nadal była obecna we współczesnym życiu.

Jarmark Województwa Łódzkiego po raz kolejny udowodnił, że kultura ludowa nie jest jedynie pamiątką po przeszłości. Dzięki zaangażowaniu twórców z Łowickiego, Opoczyńskiego, Rawskiego, Sieradzkiego, Tomaszowskiego i Piotrkowskiego pozostaje żywą częścią współczesności. To oni są ambasadorami lokalnego dziedzictwa, strażnikami dawnych technik i wzorów, a jednocześnie ludźmi, którzy potrafią zainteresować tradycją kolejne pokolenia mieszkańców województwa łódzkiego.

bg.
zdjęcia:Piotr Wajman